Czym jest zachowek

Zobacz komu i w jakiej wysokości się należy

Zachowek jest instytucją prawa cywilnego zabezpieczająca interesy najbliższej rodziny zmarłego w dwóch przypadkach:

1) przy dziedziczeniu testamentowym – gdy spadkodawca korzystając z prawa rozrządzu swoim majątkiem sporządza testament z pominięciem wybranych osób (np. małżonki czy dzieci),

2) przy dziedziczeniu ustawowym – w sytuacji gdy udział spadkowy spadkobiercy ustawowego (uprawnionego jednocześnie do zachowku) jest niższy niż należny mu zachowek.

Zachowek zgodnie z przepisami jest zawsze roszczeniem o świadczenie pieniężne i może być wypłacany jedynie w formie pieniężnej (nie można zatem dochodzić wydania określonej rzeczy należącej do masy spadkowej). Co do zasady jego wysokość to 1/2 wartości udziału spadkowego jaki przysługiwałby uprawnionemu przy dziedziczeniu testamentowym. Jeśli jednak uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo uprawnionym jest małoletni zstępny spadkodawcy wówczas zachowek stanowi równowartość 2/3 wartości udziału jaki przypadłby mu przy dziedziczeniu ustawowym. Roszczenie to przysługuje uprawnionemu do zachowku wobec osób, które zamiast niego uzyskały prawo do spadku:

1) Spadkobiercy – odpowiadają w pierwszej kolejności, ponoszą odpowiedzialność proporcjonalnie do wysokości udziałów w spadku

2) Zapisobiercy windykacyjni – są zobowiązaniu do zapłaty zachowku w sytuacji gdy spadkobiercy nie są w stanie zapłacić; odpowiedzialność jest tutaj solidarna

3) Obdarowani na podstawie umowy darowizny – jako ostatni odpowiadają obdarowani, jednak warunkiem jest tutaj aby darowizna była zaliczona do spadku ( nie dolicza się do masy spadkowej drobnych darowizn zwyczajowo przyjętych oraz tych dokonanych sprzed więcej niż 10 lat od otwarcia spadku)

Osoby uprawnione do zachowku wskazuje art. 991 § 1 kc i są to:

rodzice spadkodawcy – przysługuje tylko w sytuacji gdy spadkodawca nie pozostawił po sobie zstępnych (dzieci, wnuki)

małżonek – w chwili śmierci spadkodawcy pozostawał z nim w ważnym związku małżeńskim; zachowek nie przysługuje w sytuacji orzeczonej przez sąd separacji czy po uprawomocnieniu się wyroku rozwodowego

zstępni (dzieci, wnuki) – zarówno dzieci biologiczne jak i dzieci przysposobione; należy pamiętać, iż w sytuacji gdy żyje dziecko spadkodawcy, wnuki jako dalsi zstępni są pozbawieni uprawnienia wynikającego z zachowku;

Roszczenie o zachowek przechodzi również na zstępnych w następujących sytuacjach:

1) osoba, która została uznana za niegodną dziedziczenia

2) osoba, która odrzuciła spadek

3) osoba wydziedziczona

4) osoba, która zrzekła się dziedziczenia jeśli w umowie ze spadkodawcą zaznaczono, iż zrzeczenie się nie obejmuje zstępnych

Roszczenie o zachowek jako roszczenie cywilnoprawne przedawnia się z upływem 5 lat od momentu ogłoszenia testamentu a w sytuacji gdy takowego nie było od momentu otwarcia spadku (data śmierci spadkodawcy). Bieg przedawnienia może zostać przerwany na skutek podjęcia czynności wskazanych w art. 123 kc.

Wszystkie osoby uprawnione do otrzymania zachowku mogą skorzystać ze zwolnienia z podatku od spadków i darowizn, w myśl art. 4a ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn. Należy pamiętać, iż obowiązek podatkowy powstaje z chwilą otrzymania zachowku, a nie śmierci spadkodawcy. Warunkiem uzyskania zwolnienia z podatku jest złożenie w 6-miesięcznym terminie zawiadomienia o nabyciu zachowku.

Zapis windykacyjny w testamencie

Zapis windykacyjny w testamencie

Instytucja zapisu windykacyjnego umożliwia spadkodawcy swobodne rozporządzenie w testamencie poszczególnymi składnikami majątku spadkowego na rzecz konkretnych osób. Warunkiem jest tutaj sporządzenie testamentu w formie aktu notarialnego (ma to na celu...

Dyspozycja wkładem na wypadek śmierci posiadacza rachunku

Dyspozycja wkładem na wypadek śmierci posiadacza rachunku

Instytucja dyspozycji wkładem na wypadek śmierci inaczej zwana zapisem bankowym jest uregulowana w ustawie z dnia 29 sierpnia 1997r. - Prawo bankowe. Regulacja ta dotyczy posiadaczy rachunków oszczędnościowych, rachunków oszczędnościowo-rozliczeniowych  i rachunków...

Postępowanie w sprawie nabycia spadku

Postępowanie w sprawie nabycia spadku

Postępowanie spadkowe to procedura prowadzącą do urzędowego poświadczenia nabycia spadku - na mocy postanowienia sądu lub wydanego  przez notariusza aktu poświadczenia dziedziczenia. Sądowe stwierdzenie nabycia spadku Postępowanie sądowe o stwierdzenie nabycia spadku,...

Notarialny akt poświadczenia dziedziczenia

Notarialny akt poświadczenia dziedziczenia

Od października 2008 roku notariusze zyskali uprawnienia do sporządzenia aktu poświadczenia dziedziczenia. Jest to alternatywa dla sądowego stwierdzenia nabycia spadku (nie mylić z działem spadku - postępowanie o dział spadku jest dopiero następnym krokiem po nabyciu...

Podstawowe zasady dziedziczenia

Podstawowe zasady dziedziczenia

Dziedziczenie to w uproszczeniu nabycie praw i obowiązków majątkowych przysługujących spadkodawcy. Wyróżniamy dwa rodzaje dziedziczenia: 1. Dziedziczenie testamentowe Jest to rozrządzenie na wypadek śmierci, dokonane przez spadkodawcę posiadającego pełną zdolność do...